Βιβλιοθήκη

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ

Το 1937, γίνεται Ψητοπωλείο – Εστιατόριο με την επωνυμία «Εξοχικό Σκοτίδα», αποτελώντας το σημείο εκκίνησης της Αποκριάτικης Παρέλασης προς το τέρμα Πατησίων, όπου γιορτάζονταν τα «Παναθήναια» και -λίγο αργότερα- η Πρωτομαγιά στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Μετά τον Πόλεμο ’40-’44 και τον Εμφύλιο, το «Εξοχικό Σκοτίδα» γίνεται και πάλι καφενείο απ’ όπου -σε προεκλογικές περιόδους- οι πιο σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες της εποχής εκφωνούν πύρινους λόγους.

Στη διάρκεια της δεκαετίας του ‘50 και μετέπειτα, όταν η πολιτική της «αντιπαροχής» υποκαθιστά τις εξοχικές βίλες και δημιουργεί πλήθος πολυκατοικιών, το «Καφενείο Σκοτίδα» ενισχύεται πολεοδομικά και αποκτά νέα διαρρύθμιση.


 
Ο ΚΗΠΟΣ ΣΚΟΤΙΔΑ ΕΙΣ ΤΑ ΠΑΤΗΣΙΑ

ΜΙΑ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΙΣ
Κάμνω γνωστόν, εις το σεβαστόν κοινόν των Αθηνών οτι το εν Πατησίοις κτήμα μου (κήπος Σκοτίδα) ανεκαίνισα τελείως, μη φεισθείς ουδεμίας δαπάνης,όπως καταστήσω τούτο αληθώς κέντρον αναψυχής, συνεπλήρωσα αυτού τας ελλείψεις.

Εκείνο το οποίον θεωρώ απόκτημα είνε ότι είχον την τύχην να εύρω το καταλληλότερον πρόσωπον ίνα διευθύνη το ανωτέρω κέντρον. Και το πρόσωπον τούτο, μεθ’ού συναντήθην, είνε η γνωστή ιδιοφυία εις την διεύθυνσιν ξενοδοχείου, ο κ. Κωνσταντίνος Γούναρης, όστις επί εικοσαετίαν έδρασεν εις Λουτράκιον έχων το γνωστόν υπό το όνομα «Γούναρη» ξενοδοχείον, εις το οποίον εφιλοξένησε τας πρώτας οικογένειας της Ελλάδος και του εξωτερικού.

Εις το πρόσωπον του κ. Γούναρη διέκρινα όχι μόνον εξαιρετικήν ιδιοφυίαν αλλά και μοναδικήν δραστηριότητα και ενθουσιασμόν δια την εργασίαν ταύτην και δια τούτο ενοικίασα εις αυτόν πολυετώς το ανωτέρω κτήμα μου, έχων την πεποίθησιν ότι όλοι οι πελάται μου και πάντες οι θαμώνες των εξοχικών κέντρων και δη των Πατησίων, θα εύρουν πλήρη ικανοποίησην πάσης επιθυμίας ή ιδιοτροπίας των.

Αι εργασίαι του ανωτέρω εν Πατησίοις κέντρου άρχονται την προσεχή Τετάρτην.(Παραμονή της 1ης Μαΐου)

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΚΟΤΙΔΑΣ
Εφημερίδα ΧΡΟΝΟΣ 29/4/1908
Από το βιβλίο «Ιχνογραφία Πατησίων» της κ. Ναταλίας Σαμαρά – Γκαίτλιχ

 


 
ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ – ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ
(Ιστορικά Στοιχεία όπως καταγράφονται από την Αρχιεπισκοπή Αθηνών)

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ ΛΟΥΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Εὑρίσκεται στήν πόλη τῶν ᾿Αθηνῶν, στήν πρός Βορρᾶν τῆς Πλ. ῾Ομονοίας περιοχή τῶν Πατησίων, ἐπί τῆς ὁδοῦ Πατησίων ἀριθ. 289 ἀνατολικῶς καί ὁδοῦ Ἁγίου Λουκᾶ 50 δυτικῶς. ῾Η συνοικία τῶν Πατησίων ἱδρύθηκε ἐπί τό πλεῖστον ἀπό κατοίκους, προερχομένους ἐκ τῆς Νήσου Νάξου καί μέχρι τοῦ Μεσοπολέμου, ἦταν ἡ κατ’ ἐξοχήν περιοχή τῶν ἀνθοκήπων. ᾿Ανηγέρθη ἐπί οἰκοπέδου ἰδιοκτησίας Θεοκλήτου Βίμπου, Καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν (1860-1869) καί μετέπειτα ᾿Αρχιεπισκόπου Μαντινείας καί Κυνουρίας (1869-1903), ὁ ὁποῖος καί θεωρεῖται Μέγας Εὐεργέτης τοῦ Ναοῦ.

ΟΝΟΜΑΣΙΑ: Τιμᾶται ἐπ᾿ ὀνόματι τοῦ ῾Αγίου ᾿Αποστόλου καί Εὐαγ-γελιστοῦ Λουκᾶ, ἐπειδή ἀνηγέρθη ἐπί ἐρειπίων προϋπαρχούσης ῾Ι. Μονῆς τοῦ ῾Αγίου Λουκᾶ ἤ (κατά μίαν παράδοσιν) τῆς Κυρίας Θεοτόκου μετά τῆς ὁποίας συνδέεται, ὡς γνωστόν, ὁ Εὐαγγελιστής.

ΥΠΑΡΞΙΣ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΥ ΝΑΟΥ: Στή θέση τοῦ σημερινοῦ Ναοῦ, «ἔκειτο ἄλλοτε Μονή τοῦ ᾿Αποστόλου Λουκᾶ», ὅπως ἀναφέρει ὁ ᾿Αναστ. Κ. ᾿Ορλάνδος στό βιβλίο του «Μεσαιωνικά Μνημεῖα τῆς πεδιάδος τῶν ᾿Αθηνῶν καί τῶν κλιτυῶν ῾Υμηττοῦ – Πεντελικοῦ – Πάρνηθος καί Αἰγάλεω» ( ᾿Αθῆναι 1933, σ. 133), ὁ δέ ᾿Αρχαιολόγος Πιττάκης ἀναφέρει ὅτι στόν ἴδιο τόπο «ἀνεκαλύφθησαν ἐρείπια μεγάλης ἐκκλησίας, ἧς αἱ πτέρυγες ἦσαν ἐστρωμέναι διά ψηφιδωτοῦ, τό δέ μέσον κλῖτος διά μεγάλων πλακῶν ἐκ λίθων ῾Υμηττοῦ» (᾿Αρχαιολ. ᾿Εφημ. Γ΄ σ. 1884, πρβλ. Καμπούρογλου, ῾Ιστορία τῶν ᾿Αθηναίων ΙΙ, 268).

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΕΓΕΡΣΕΩΣ: ᾿Ανηγέρθη ἀπό τοῦ ἔτους 1864 μέχρι τοῦ ἔτους 1870 (᾿Επισκόπου Θαυμακοῦ -νῦν Μητροπολίτου Μεσσηνίας- Χρυσοστόμου, Ναϊκά τῆς ῾Ιερᾶς ᾿Αρχιεπισκοπῆς ᾿Αθηνῶν, ᾿Εν ᾿Αθήναις 1963, σ. 52). Τό ἔτος 1928 ἐπεκτείνεται πρός Δυσμάς, τό δέ 1934 ὁλοκλη-ρώνεται ἡ ἐπέκταση, μέ τήν κατασκευή τῆς ἐπιπροσθέτου προσόψεως μετά τῶν Κωδωνοστασίων καί τῶν κλιμάκων τους.

ΕΓΚΑΙΝΙΑ: Τά ᾿Εγκαίνια τοῦ Ναοῦ ἐτελέσθησαν στίς 18 ᾿Οκτωβρίου 1870 (Ναϊκά, ὅ.π.), ἴσως ὑπό τοῦ τότε Μητροπολίτου ᾿Αθηνῶν Θεοφίλου Βλαχοπαπαδοπούλου (1862-1873) ἤ τοῦ ᾿Αρχιεπισκόπου Μαντινείας καί Κυνουρίας Θεοκλήτου Βίμπου (1869-1903).

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ – ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ: ῾Ο Ναός εἶναι ἱστορικόν μνημεῖον μεγάλης ἀρχιτεκτονικῆς σπουδαιότητος, ἀπό τά πρῶτα ἔργα τοῦ μεγάλου Γερμανοῦ ᾿Αρχιτέκτονος ᾿Ερνέστου Τσίλλερ, ὁ ὁποῖος ἦλθε στάς ᾿Αθήνας τό ἔτος 1861 καί ἀνήγειρε πολλά δημόσια καί ἰδιωτικά κτίρια (᾿Ακαδημία ᾿Αθηνῶν, ἀποκατάσταση καλλιμάρμαρου κ.ἄ.) καί Ναούς. ῾Ο ρυθμός του εἶναι βυζαντινός ἐγγεγραμμένος σταυροειδής μετά τρούλλου, τοῦ τύπου «σύνθετος τετρακιόνιος τῆς Σχολῆς τῆς Κωνσταντινουπόλεως», (Γ. Σωτηρίου, Χριστιανική καί Βυζαντινή ᾿Αρχαιολογία, ᾿Εν ᾿Αθήναις 1942, ἐκ τῆς ἐπανεκδόσεως 1978, σ. 396). ᾿Ιδιαίτερα ἀρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, ἀποτελοῦν, ὁ «αὐγοειδής» τροῦλλος καί οἱ ἰδιάζοντες πυργίσκοι. ῾Ο ᾿Αρχιτέκτων τῆς ἐπιτυχοῦς, ἐπί τῶν ἰδίων ἀρχιτεκτονικῶν χαρακτηριστικῶν, ἐπεκτάσεως τοῦ ἔτους 1928 εἶναι ὁ ἐπιφανής Σταμάτιος Βασ. Πατεράκης. ῾Ο δέ ᾿Αρχιτέκτων τῆς τελικῆς ἐπεκτάσεως τῆς προσόψεως μετά τοῦ ἐξώστου καί τῶν κωδωνοστασίων, ὁ μεγάλος ῞Ελληνας Ναοδόμος Γεώργιος Νομικός, ὁ ὁποῖος ἐπιμελήθηκε ἀργότερα τῆς ἐξωτερικῆς καί ἐσωτερικῆς ἀνακαινίσεως τοῦ Ναοῦ (ἐπικεράμωση τρούλλου καί λοιπῆς στέγης, ἐπιχρίσματα τοιχωμάτων).